تصویب اولین ETF بیت‌کوین اسپات در اروپا؛ فرصت از دست رفته ایالات متحده

در اتفاقی تاریخی برای صنعت رمزارزها، نخستین صندوق ETF بیت‌کوین مبتنی بر بازار نقدی (Spot Bitcoin ETF) در اروپا موفق به اخذ پذیرش و آغاز به فعالیت در بورس یورونکست آمستردام شد. این صندوق با نام "Jacobi Bitcoin ETF" پس از بیش از یک سال انتظار عملیاتی شدن، بالاخره به بازار سرمایه‌گذاران اروپایی عرضه شد؛ حرکتی که می‌تواند نقش مهمی در گسترش ابزارهای مالی مرتبط با رمزارزها در سطح قاره سبز داشته باشد.

راه‌اندازی این صندوق اما بدون حاشیه نبود. صندوق Jacobi در ایالت جزیره‌ای وارن ثبت شده که عملاً یک منطقه خودگردان با نظارت محدود به‌شمار می‌آید. این موضوع بحث‌هایی را در بین فعالان بازارهای مالی درباره میزان شفافیت و قابل اطمینان بودن ساختار عملیاتی صندوق مطرح کرد. با این حال، وجود شرکت Fidelity Digital Assets به‌عنوان متولی نگهداری دارایی‌ها، تا حدودی بر اعتبار ساختار نظارتی افزوده است. مطابق داده‌های منتشر شده، این ETF تنها با یک میلیون یورو سرمایه اولیه شروع به کار کرده که در مقایسه با استانداردهای جهانی، رقمی بسیار ناچیز است و این آغاز ضعیف را می‌توان بیش از همه به تلاش تیم مدیریتی برای کسب عنوان اولین صندوق اسپات بیت‌کوین اروپا نسبت داد تا واقعیت استقبال سرمایه‌گذاران بزرگ.

با وجود تمامی اما و اگرها پیرامون این صندوق، راه‌اندازی یک ETF بیت‌کوین در اروپا را باید نقطه عطفی برای بازار رمزارزها در این قاره دانست. آن هم در حالی که رقبای جهانی همچون ایالات متحده آمریکا تاکنون موفق به تصویب هیچ صندوق ETF اسپات بیت‌کوین نشده‌اند و همچنان با چالش‌های نظارتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. جالب آنجاست که موج تصویب این ابزارهای مالی پیشتر در کشورهایی مانند کانادا و برزیل مشاهده شده و اکنون اروپا هم وارد این رقابت شده است؛ رقابتی که ظاهراً ایالات متحده از آن عقب مانده است.

اما چرا این موضوع در بازارهای جهانی با واکنش خاصی مواجه نشد؟ واقعیت این است که نام صندوق Jacobi در میان بازیگران اصلی و معتبر عرصه مدیریت دارایی و ثروت چندان شناخته شده نیست و ساختار عملیاتی و نظارتی آن هم دست‌کم برای عموم سرمایه‌گذاران حرفه‌ای سوال‌برانگیز است. گرچه از منظر قانونی و الزامات پذیرش بورس یورونکست همه چیز مهیا بوده، اما برای جذب سرمایه معتبر باید پشتوانه‌هایی نظیر حضور نام‌های بزرگ و شهرت مطمئن بانکی و مالی در ساختار صندوق دیده شود—امری که فعلا در Jacobi مشاهده نمی‌شود.

در سوی دیگر اقیانوس اطلس، ماجرای تصویب ETF بیت‌کوین در ایالات متحده قصه‌ای طولانی‌تر از یک دهه شده است. کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) بار دیگر تصمیم‌گیری نهایی درباره صندوق‌های ETF بیت‌کوین را تا ابتدای سال ۲۰۲۴ به تعویق انداخته است؛ فرآیندی که طبق ضوابط حقوقی می‌تواند تا ۲۴۰ روز دیگر کشیده شود. شرکت‌های حاضر در صف گرفتن مجوز، شامل غول‌های مدیریتی چون Blackrock و Fidelity هستند اما شانس آنها در این رقابت فعلاً اسیر روندی فرسایشی در سازوکارهای نظارتی SEC شده است.

در سوی دیگر اقیانوس اطلس، ماجرای تصویب ETF بیت‌کوین در ایالات متحده قصه‌ای طولانی‌تر از یک دهه شده است.

صورت‌مسأله هم بیشتر از سابق روشن است؛ این نهاد نظارتی بارها و بارها روند تصویب را بنا به دلایل مشابه به تعویق انداخته است. استدلال رایج آنها مبنی بر نبود کنترل کافی بر قیمت‌گذاری دارایی پایه بوده است، چرا که قیمت بیت‌کوین خارج از مبادی رسمی و تحت نظارت ایالات متحده شکل می‌گیرد. SEC معتقد است این خلاء می‌تواند زمینه‌ساز دستکاری بازار شود. اما آیا این استدلال برای جلوگیری از راه‌اندازی یک ETF کافی است؟ برخی تحلیلگران بر این باورند که همین نگرانی‌ها در مورد سایر دارایی‌های اساسی همچون طلا هم وجود دارد، اما ETF‌های طلا سال‌هاست بر مبنای قیمتی بازارهای غیرداخلی در آمریکا فعالیت می‌کنند.

شاخصی مثل Coinbase که سهم عمده‌ای از معاملات دلاری بیت‌کوین را در اختیار دارد، به‌عنوان نمونه‌ای از پلتفرم‌های معتبر ممکن است بتواند شکاف نظارتی را تا اندازه‌ای پوشش دهد، اما هنوز این ابهام برای SEC باقی مانده است. در این شرایط حتی ایجاد ETF مبتنی بر بازار آتی بیت‌کوین (Bitcoin Futures ETF) نیز سرنوشت جداگانه‌ای یافته است؛ صندوق‌هایی که نیازی به نگهداری دارایی فیزیکی بیت‌کوین نداشته و عملاً قرارداد بین دو طرف محسوب می‌شوند. این ابزارها اگرچه از سال ۲۰۲۱ مورد پذیرش قرار گرفته‌اند، اما ساختار آنها پاسخ‌گوی نیاز بازار برای داشتن ETF اسپات محسوب نمی‌شود.

مسئله اصلی در بازار رمزارزهای ایالات متحده بیش از همه، نبود شفافیت مقرراتی است. قوانین مشخصی برای تعریف و نحوه فعالیت ارزهای دیجیتال، وظایف صرافی‌ها در جلوگیری از سوءاستفاده‌هایی چون معامله صوری (wash trading) و مقررات جامع نظارت بر رفتار بازار هنوز تدوین نشده و همین امر تصمیم‌گیری SEC را پیچیده‌تر کرده است. بنابر داده‌های منتشره در منابعی چون Investopedia و CoinMarketCap، نبود این شفافیت بسیاری از بازیگران بازار و قانون‌گذاران را بر آن داشته تا برای تدوین چارچوب‌های جدید فشاری مضاعف ایجاد کنند.

در چنین فضایی، استفاده از تاریخ‌های مصوب به‌عنوان محرک‌های قطعی صعود یا نزول بازار چندان منطقی به نظر نمی‌رسد. فرآیند دریافت مجوز ممکن است بالاخره به نتیجه برسد، اما تا زمانی که مدیریت SEC با رویکرد فعلی ادامه یابد، امید به تغییر مسیر کمی دور از انتظار است.

در ادامه مباحث حول بازار بیت‌کوین و چشم‌انداز قیمت، تحلیل‌گران مطرحی چون Jess Myers معتقدند که قیمت بیت‌کوین پیش از رویداد هالوینگ سال ۲۰۲۴ از مرز ۱۰۰ هزار دلار عبور نخواهد کرد. او با تکیه بر رد "فرضیه بازار کارا" که بازارها همواره وضعیت واقعی دارایی‌ها را منعکس می‌کنند، بر این باور است که تاثیرات هالوینگ معمولاً با تاخیر ۱۲ تا ۱۸ ماه در قیمت منعکس می‌شود. بر این اساس، حتی اگر موضوع هالوینگ سال‌هاست در میان فعالان بازار جا افتاده، واقعیت این است که اکثر سرمایه‌گذاران هنوز به طور کامل تاثیر تغییر عرضه در این رویداد را درک نکرده و رفتار بازار به‌تدریج و پس از وقوع رویداد دستخوش تغییر می‌شود.

در ادامه مباحث حول بازار بیت‌کوین و چشم‌انداز قیمت، تحلیل‌گران مطرحی چون Jess Myers معتقدند که قیمت بیت‌کوین پیش از رویداد هالوینگ سال ۲۰۲۴ از مرز ۱۰۰ هزار دلار عبور نخواهد کرد.

این تحلیل تا حدودی با داده‌های تاریخی بازار تطبیق دارد؛ به طوری که براساس گزارش‌های سایت TradingView و سایر منابع داده، اوج قیمت بیت‌کوین معمولاً چندین ماه پس از هر دوره هالوینگ ایجاد شده است. با این حال، پیش‌بینی رفتار آینده بازار هرگز ساده نیست. عوامل متعددی همچون سیاست‌های فدرال رزرو آمریکا، تصمیمات نرخ بهره، احتمال وقوع رکود، روندهای تورمی و حتی تحولات غیرمنتظره‌ای مانند ورشکستگی صرافی‌های بزرگ یا دعاوی حقوقی علیه پلتفرم‌هایی مانند Coinbase همگی می‌توانند مسیر بازار را دگرگون کنند.

در واقع دنبال کردن صرفاً درخت وقایع تاریخی، بدون توجه به احتمالات ژئوپلتیکی و مالی جاری، راهنمای کاملی برای آینده قیمت بیت‌کوین نخواهد بود. شرط‌بندی روی تحقق ارزش ۱۰۰ هزار دلاری بیت‌کوین صرفاً به امید وقوع هالوینگ کافی نیست؛ هر چند بسیاری بر این باورند دیر یا زود این اتفاق رخ خواهد داد.

سرانجام، مهم‌ترین عاملی که همچنان در پس‌زمینه به‌عنوان پیشران خیزش بیت‌کوین خودنمایی می‌کند، افزایش بدهی دولت‌ها و افزایش حجم پول است. اگر این شاخص‌ها محدود بودند، شاید اقبال به دارایی‌های کمیاب دیجیتال تا این اندازه روند صعودی پیدا نمی‌کرد. اما تا زمانی که سرعت چاپ پول و رشد بدهی متوقف نشده، بیت‌کوین و سایر دارایی‌های محدود دیجیتالی جذابیت خود را حفظ خواهند کرد—هرچند آینده ارزش خرید دلار و دارایی‌های سرمایه‌گذاران بزرگ در این میان همچنان پرمخاطره خواهد ماند.

نخستین صندوق ETF اسپات بیت‌کوین اروپا، با همه ضعف‌ها و اما و اگرهایش، نقطه عطفی برای صنعت دارایی دیجیتال قاره سبز محسوب می‌شود؛ نقطه‌ای که شاید عقب‌ماندگی بازارهای بورسی ایالات متحده را بیش از همیشه نمایان کرده است. آینده این روند بسته به تصمیمات مدیریتی و سیاست‌گذاری کشورها، می‌تواند چهره بازار جهانی رمزارزها را باز هم دگرگون کند.