استیبلکوینها؛ تسهیل دسترسی به ارز خارجی یا تهدید تشدید بحرانهای ارزی؟
صندوق بینالمللی پول (IMF) در گزارشی تازه اعلام کرده است که استیبلکوینهای مبتنی بر دلار آمریکا میتوانند دسترسی به ارز خارجی را در کشورهایی با نرخ ارز ثابت یا بهشدت مدیریتشده بهبود بخشند، اما در عین حال، در صورت تشدید فشار بر ارز ملی، ممکن است بحرانهای ارزی و خروج گسترده سرمایه را نیز تشدید کنند.
این یافتهها حاصل پژوهشی است به قلم برندون جوئل تن، اقتصاددانی که تاثیر استیبلکوینها را بر بازارهای موازی ارز خارجی – به ویژه زمانی که دسترسی رسمی به دلار محدود و سهمیهبندی شده – مدلسازی کرده است.
استیبلکوینها؛ دو لبهی شمشیر در بازارهای ارز
طبق این مقاله تحت عنوان «استیبلکوینها و شکنندگی نظامهای نرخ ارز ثابت»، استیبلکوینها ابزاری را فراهم میکنند تا افراد بتوانند زمانی که بانکها یا کانالهای رسمی عرضه دلار قادر به رفع نیاز نیستند، به دلار دسترسی پیدا کنند. اما همین ویژگی در دوران بحران ارزی میتواند نتیجه عکس داشته باشد؛ به طوری که شفافیت بالا و دسترسی سریع به قیمت لحظهای استیبلکوینها، افراد بیشتری را به تخلیه داراییهای خود از ارز ملی و ورود به بازار دلار تحریک کند. از این رو نویسنده توصیه میکند که قانونگذارها باید راهکارهایی مانند اعمال محدودیت موقت بر معاملات بزرگ یا ناشی از هراس جمعی را مورد بررسی قرار دهند.
تن معتقد است استیبلکوینها "دستیابی به داراییهای دلاری را آسانتر میکنند" و در عین حال، مرجعی غیررسمی اما شفاف و لحظهای برای قیمت دلار در شرایط اختلاف فاحش میان نرخ رسمی و بازار آزاد ایجاد میکنند. چنین قیمتی میتواند سیگنال کمبود دلار را به جامعه مخابره کند و بهدنبال آن، موج خروج پول از ارز ملی شکل گیرد.
استفاده روزافزون از استیبلکوینها در بازارهای موازی ارز
طبق شواهد، استیبلکوینها در کشورهایی که دسترسی رسمی به دلار دشوار است، هماکنون بهعنوان معیاری برای مبادلات ارزی کاربرد دارند. برای نمونه، در ۹ ژوئن ۲۰۲۵، فروشندگان فرودگاههای بولیوی کالاها را با استناد به قیمت USDT قیمتگذاری کرده بودند، هرچند همچنان دلار آمریکا یا بولیویانو نیز میپذیرفتند.
طبق شواهد، استیبلکوینها در کشورهایی که دسترسی رسمی به دلار دشوار است، هماکنون بهعنوان معیاری برای مبادلات ارزی کاربرد دارند.
در سال ۲۰۲۴، گزارش شد که شهروندان آرژانتین با مراجعه به «غارهای کریپتو» – صرافیهای غیررسمی رمزارزی – اقدام به تبدیل پزوی خود به استیبلکوینهای دلاری با نرخ نزدیک به بازار غیررسمی میکردند. این سازوکار به آنان اجازه میداد ارزش پسانداز را حفظ کرده و از محدودیتهای دولت بر دسترسی به دلار عبور کنند.
این موارد چهره مثبت استیبلکوینها را در مدیریت ریسک بازار ارز و حفاظت از دارایی مردم نشان میدهد. اما همزمان، سازمانها و نهادهای نظارتی نسبت به خطرات گستردهتر این روند هشدار دادهاند.
هشدارها و دغدغههای ناظرین مالی جهانی
در ۲۴ مارس، هیئت ثبات مالی (FSB) هشدار داد که استیبلکوینهای دلاری میتوانند اقتصادهای نوظهور را با مخاطرات جدیدی مواجه کنند؛ از جمله جایگزینی ارز ملی با ارز خارجی (دلاریزه شدن اقتصاد)، تضعیف سیاست پولی دولتها و محدود کردن اثربخشی کنترلهای عرضه و تقاضای ارز.
FSB از قانونگذاران خواست تحولات و رشد بخش استیبلکوین را به دقت رصد کنند تا ضمن شناسایی تهدیدهای نقدینگی و عملیاتی، راهکارهایی برای کنترل پیوند روزافزون استیبلکوینها و بازار مالی تدوین نمایند.
جمعبندی
در حالی که استیبلکوینها میتوانند برای کشورهای با محدودیت عرضه ارز خارجی، مجرایی مفید برای دسترسی مردم و تثبیت ارزش دارایی باشند، اما همین ویژگی در شرایط بحرانی خطر خروج پرشتاب سرمایه و تشدید بیثباتی پول ملی را به همراه دارد. به همین سبب، صندوق بینالمللی پول و سایر نهادهای نظارتی توصیه میکنند که چارچوبهای سیاستی و مقرراتی به گونهای بازنگری شوند تا منافع بالقوه استیبلکوینها تقویت و تهدیدهای احتمالی مهار شود.
نمونه بارز اثرگذاری استیبلکوینها بر بازار ارز، پذیرش USDT در بولیوی بهعنوان راهحل پرداختی هنگام بحران کمبود دلار است که نشاندهنده اهمیت نقش استیبلکوینها در اقتصادهای آسیبپذیر محسوب میشود.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.