فرصت‌ها و تهدیدهای فروپاشی اورگراند برای بازار رمزارز

در هفته‌های گذشته، خبر پیروزی صندوق تراست بیت‌کوین گری‌اسکیل (GBTC) علیه کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) به سرعت بازار کریپتو را تکان داد و قیمت‌ها صعودی شد. هرچند این حکم هنوز تضمینی برای تبدیل GBTC به یک ETF اسپات بیت‌کوین ایجاد نکرده است، اما راه را برای گری‌اسکیل هموارتر کرده تا در صورت پذیرش ETF اسپات، به سادگی فرآیند تبدیل را طی کند؛ آن‌هم در شرایطی که این صندوق بالغ بر 16 میلیارد دلار دارایی را در اختیار دارد.

در همین حین، وقوع یکی از بزرگترین رویدادهای اقتصادی اخیر، یعنی ورشکستگی گروه املاک اورگراند چین، باعث افزایش نگرانی‌ها در مورد سرنوشت اقتصاد چین و تأثیر آن بر بازارهای جهانی به ویژه دارایی‌های ریسک‌پذیر مانند رمزارزها شد. این موضوع همچنین نوسانات بازار کریپتو را تشدید کرد و فرصت‌ها و تهدیدهای تازه‌ای رقم زد.

تحلیل بحران املاک چین: بحران اورگراند و تأثیر آن

مشکلات بخش املاک چین موضوعی بود که از سال 2022 به شدت مورد توجه قرار گرفته بود. شاخص املاک با بازده بالای چین طی دو سال گذشته ۸۲ درصد سقوط کرده، به‌گونه‌ای که سطح فعلی آن یادآور بحران مالی سال 2008 است. داده‌های پلتفرم‌هایی مانند TradingView این ریزش شدید را به وضوح نشان می‌دهد و تحلیل‌گران، چنین سقوطی را نشانی از احتمال وقوع یک رویداد اعتباری بنیادین در چین می‌دانند؛ به‌خصوص آنکه طی هفته‌های اخیر بانک مرکزی چین ناگهان نرخ بهره را کاهش داد تا نشانه‌های حمایت از بازار را ارسال کند. این اقدام همزمان با معرفی مجموعه‌ای از ابزارها و محرک‌های مالی مانند تسهیل بازخریدهای شرکتی، کاهش هزینه‌های فاینانس در بخش املاک مشکل‌دار و محدودیت فروش سهام توسط شرکت‌هایی بود که به تازگی وارد بازار سهام چین شده‌اند. درواقع، به زبان ساده، دولت چین سعی دارد با ابزارهای گوناگون لزوم آرام کردن اوضاع و کنترل بازار را ایفا کند.

با وجود همه این اقدامات، نکته مهم آن است که بحران اورگراند و ورشکستگی آن موضوعی پنهان یا غیرمنتظره نبود. تقریباً همه اهل بازار از بیش از یک سال پیش می‌دانستند که اورگراند عملاً ورشکسته است و فقط بحث زمان اعلام رسمی مطرح بود. بخش عمده‌ای از بدهی‌های تجاری چین، ابعادی فراتر از بازار رمزارز دارد. برای نمونه، ارزش بازار تتر، بزرگ‌ترین استیبل‌کوین جهان، حدود 82 میلیارد دلار است، در حالی‌که بدهی تجاری بازار املاک چین بیش از 5 تریلیون دلار برآورد می‌شود.

آیا بازار کریپتو آسیب‌پذیر است؟

برخی تحلیل‌گران معتقدند سقوط بازار املاک چین می‌تواند تهدیدی برای ارزهای دیجیتال باشد، زیرا بین بازارهای سهام جهانی و رمزارزها تا مدت‌ها همبستگی بالایی وجود داشت. داده‌های علمی رسانه‌هایی همچون CoinMarketCap و Cointelegraph نشان می‌دهد بین مه 2022 تا اکتبر 2022 هم‌بستگی بیت‌کوین و شاخص‌های بورسی به ۷۰ درصد یا حتی بیشتر رسید. با این حال، در ده ماه گذشته، این هم‌بستگی تنها در ۴۵ روز ثبت شده و برای بیشتر روزها تقریباً هیچ ارتباطی میان بیت‌کوین و بازار سهام مشاهده نشده است.

در استدلالی دیگر، برخی از این رویداد به عنوان یک فرصت برای بازار رمزارزها اشاره می‌کنند. در کوتاه مدت، هرگونه بحران مالی و اعتباری بزرگ در چین – نظیر ورشکستگی اورگراند – موجب ایجاد ترس عمومی و موجی از مهاجرت سرمایه به سمت دلار آمریکا و دارایی‌های امن می‌شود؛ شاخص DXY (شاخص قدرت دلار) در هفته‌های اخیر به روشنی این پدیده را تأیید کرده است. اما چنانچه دولت‌ها ناگزیر شوند برای حمایت از اقتصاد اقدام به چاپ پول بیشتر کنند، تورم افزایش می‌یابد و جذابیت دارایی‌هایی چون بیت‌کوین مجدداً بالا می‌رود. در چنین شرایطی معمولاً پس از یک دوره افت، شاهد رشد قوی‌تر ارزهای دیجیتال خواهیم بود؛ هرچند این رویکرد یک دیدگاه شخصی است و نمی‌توان آن را توصیه سرمایه‌گذاری تلقی کرد.

اما چنانچه دولت‌ها ناگزیر شوند برای حمایت از اقتصاد اقدام به چاپ پول بیشتر کنند، تورم افزایش می‌یابد و جذابیت دارایی‌هایی چون بیت‌کوین مجدداً بالا می‌رود.

نمونه‌ای از بحران‌های جدید در دنیای کریپتو: پرونده پپه کوین

در هفته‌های اخیر، پرونده‌های پر‌حاشیه دیگری نیز در بازار رمزارز رخ داد. اتهامات مربوط به معاملات داخلی (insider trading) توسط برخی اعضای تیم پپه کوین سر و صدای بسیاری به پا کرد. براساس گزارش‌های منتشرشده توسط تحلیل‌گران زنجیره‌ای، بخشی از اعضای این پروژه متهم شدند حدود ۱۶ تریلیون توکن پپه را به نفع شخصی جابه‌جا کرده‌اند. همچنین گفته می‌شود تقریباً ۴۰۰ میلیارد توکن به فروش رفته و جو بی‌اعتمادی پیرامون تیم توسعه‌دهنده پپه کوین شکل گرفته است.

بازخورد سرمایه‌گذاران را می‌توان به خوبی در نمودار قیمت پپه مشاهده کرد. قیمت هر یک میلیون توکن که تا پیش از این یک دلار و ده سنت بود، به ۸۳ سنت افت پیدا کرد و احتمالاً روند نزولی همچنان ادامه خواهد داشت.

در چنین شرایطی، دو پرسش کلیدی مطرح می‌شود: اول اینکه آیا وجود کیف‌های چند امضایی (multisig wallets) واقعاً توانسته از چنین خروج غیرمجاز توکن‌ها جلوگیری کند؟ تجربه هک پروژه‌هایی مانند Axie Infinity نشان می‌دهد که حتی کیف‌های چند امضایی نیز در معرض مخاطرات امنیتی یا حتی تبانی برخی توسعه‌دهندگان هستند. دومین سوال آن است که آیا اساساً پروژه‌ای در عرصه کریپتو وجود دارد که واقعاً "غیرمتمرکز" باشد و نتوان به سادگی کنترل کوین‌ها را در اختیار گرفت؟ پاسخ منفی است: حتی بیت‌کوین، نماد غیرمتمرکزی، به گره‌ها، ماینرها و قیمت‌گذاری در صرافی‌ها متکی است. اگر روزی همه صرافی‌های متمرکز تعطیل شوند، معاملات بیت‌کوین به شبکه‌های همتا‌به‌همتا (P2P) محدود و تقریباً دسترس‌ناپذیر برای سرمایه‌گذاران سازمانی خواهد شد.

راهکارهایی برای کاهش ریسک‌ها

چطور می‌توان جلوی رخدادهایی نظیر کلاهبرداری یا خروج ناگهانی نقدینگی (rug pull) را گرفت؟ شاید بهترین راهکار، اجتناب از پروژه‌هایی باشد که خزانه‌های متمرکز دارند؛ یعنی حجم زیادی از توکن‌های پروژه در اختیار یک یا چند نهاد خاص است، حتی اگر فرایند رأی‌گیری و حاکمیت زنجیره‌ای هم برگزار شود. تجربه نشان داده، نهادها با قرض گرفتن توکن‌ها تنها برای شرکت در فرآیندهای رأی‌گیری به راحتی این سازوکارها را دور می‌زنند.

راه دوم برای کاهش ریسک، عدم تمرکز سبد سرمایه بر یک پروژه خاص است. معمولاً توصیه می‌شود بیش از ۱۰ درصد از سبد خود را به یک پروژه اختصاص ندهید. حتی کارشناسان حرفه‌ای نیز ممکن است در دام پروژه‌هایی بیفتند که ظاهر فنی مطمئنی دارند اما به قصد سودجویی عده‌ای معدود طراحی شده‌اند. باید به‌خاطر داشت که بسیاری از توکن‌های آلت‌کوین صرفاً برای افزایش ثروت مالکان اصلی طراحی شده‌اند.

جمع‌بندی

فروپاشی اورگراند نه تنها آزمونی بزرگ برای بازارهای سنتی و اقتصاد چین بود، بلکه بار دیگر نشان داد نوسانات کلان بازارها چگونه می‌تواند تأثیرات مستقیم یا غیرمستقیم بر رمزارزها داشته باشد. داده‌های پلتفرم‌های معتبر مانند TradingView، CoinMarketCap، و تحلیل رسانه‌هایی چون Cointelegraph تأکید دارند که در عصر جدید شاید همبستگی کوتاه‌مدتی میان بازارهای ریسک‌پذیر وجود داشته باشد، اما در بلندمدت رمزارزها مسیر مستقل‌تری پیدا کرده‌اند. در عین حال، رشد فساد، فقدان شفافیت و ریسک‌های امنیتی در پروژه‌هایی مانند پپه کوین به ما یادآوری می‌کند که در دنیای دارایی‌های دیجیتال، احتیاط و خودآگاهی نخستین شرط بقا و موفقیت است.

در مجموع باید دانست که هیچ رمزارزی صددرصد غیرمتمرکز نیست و هیچ بازاری از ریسک‌های کلان اقتصادی مصون نمانده است. سرمایه‌گذاران بازارهای نوین باید بیش از هر زمان دیگر مجهز به ابزار تحلیلی، داده‌های معتبر و رویکردهای مدیریت ریسک علمی باشند تا در میان فرصت‌ها و تهدیدها بهترین تصمیم را اتخاذ کنند.