فدرال رزرو نرخ بهره را ثابت نگه داشت؛ شورش بازار اوراق و پیامدهای گسترده برای اقتصاد آمریکا

بازارهای مالی آمریکا پس از تصمیم فدرال رزرو مبنی بر تثبیت نرخ بهره در سطح ۳.۷۵ درصد با واکنشی تند روبرو شدند؛ اتفاقی که نه‌تنها مسیر بازار اوراق قرضه را تغییر داد بلکه چشم‌انداز دارایی‌های پرریسک مانند سهام، کریپتو و حتی بخش انرژی را هم زیر سؤال برد. تحلیل داده‌های اخیر و رفتار بازار نشان می‌دهد این تصمیم، که مستقیماً به فدرال رزرو نرخ بهره مربوط می‌شد، تاثیر عمیقی بر روابط ظریف میان تورم، بازار کار و سیاست پولی برجا گذاشته است.

اعتراض بازار اوراق به سیاست فدرال رزرو نرخ بهره انقباضی بدون تغییر

پس از ماه‌ها گمانه‌زنی درباره امکان افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در ماه جولای، بسیاری از بانک‌ها و فعالان اقتصادی بر این باور بودند که سیاستگذاران کاهش سرعت رشد تورم را دلیلی کافی برای عدم تغییر نرخ خواهند دانست. بازارها نیز حدود ۶۶ درصد احتمال تثبیت نرخ بهره را پیش‌بینی کردند و در نهایت همین سناریو محقق شد. اما این تصمیم، بازار اوراق قرضه را به واکنش واداشت، به طوری که نرخ بازدهی اوراق ۳۰ ساله موفق شد پس از سه سال جدال، مقاومت ۵.۲ درصد را بشکند.

گروهی از فعالان بازار که به «bond vigilantes» یا نگهبانان بازار اوراق مشهورند، آشکارا مخالفت خود را با سیاست فعلی فدرال رزرو ابراز کردند و تمرکز را از بازار کار به نگرانی‌های جدی‌تری درباره بازگشت تورم جلب نمودند. به‌رغم کاهش بهای نفت خام، شاخص‌های انرژی مانند XLE همچنان در نزدیکی قله‌های تاریخی خود معامله می‌شوند که نشان از تداوم عدم قطعیت در بازار انرژی دارد و حلقه ارتباطی میان تورم و سیاست پولی را پیچیده‌تر می‌کند.

> سرسختی بازار اوراق در برابر تکرار سیاست تثبیت نرخ بهره و همزمان قدرت نهفته بازار کار، ترکیب مهلکی است که می‌تواند فدرال رزرو را خیلی زود به تجدیدنظر وادار کند.

بازار کار؛ مانع یا محرک؟

فراتر از بازار اوراق، داده‌های بازار کار نیز انگیزه مضاعفی برای تردید نسبت به سیاست فعلی ایجاد کرده‌ است. با وجود ضعف در رشد اشتغال و افت ملموس تعداد موقعیت‌های شغلی جدید، نشانه‌ای از اخراج‌های گسترده دیده نمی‌شود؛ درخواست‌های جدید بیمه بیکاری در پایین‌ترین سطح چند دهه اخیر قرار گرفته‌اند. همین امر موجب شده نرخ بیکاری مجدداً مسیر نزولی بیابد و خطر بازگشت فشارهای دستمزدی به تورم دوباره قوت گیرد.

در صورت تداوم عدم اخراج نیروها و کاهش بیشتر نرخ بیکاری، فدرال رزرو در برابر این دوراهی قرار خواهد گرفت: آیا برای مهار تورم دستمزدی دوباره فدرال رزرو نرخ بهره را بالا ببرد؟ تجربه دوران تورمی دهه ۱۹۷۰ نشان داده که عقب‌نشینی موقت تورم لزوماً نشانه پایان روند صعودی آن نیست و می‌تواند دوباره با شدتی بیشتر بازگردد.

مفهوم نرخ بی‌طرف؛ متغیری سیال و تعیین‌کننده

یکی از مفاهیم کلیدی در سیاست پولی، نرخ بهره بی‌طرف (neutral rate) است؛ اما بر سر عدد دقیق آن اجماعی در میان کارشناسان وجود ندارد و معمولاً آن را با بازدهی اوراق دو ساله مقایسه می‌کنند. برای نمونه، در ماه مارس گذشته، بازدهی اوراق دو ساله کمتر از نرخ بهره فدرال بود و بنابراین سیاست پولی در آن زمان محدودکننده تلقی می‌شد. اما با جهش اخیر بازدهی اوراق دو ساله بالاتر از نرخ بهره، اکنون می‌توان گفت سیاست پولی دیگر آن سخت‌گیری سابق را ندارد، حتی اگر نرخ بهره اسماً تغییر نکرده باشد.

تاریخچه سیاستگذاری فدرال نشان می‌دهد که این نهاد اغلب دنباله‌رو روندهای بازار اوراق بوده است؛ یعنی ابتدا بازدهی اوراق افزایش یافته و سپس فدرال رزرو خود را با واقعیت‌های جدید تطبیق داده است. با اوج‌گیری اخیر بازدهی اوراق دو ساله، کارشناسان این احتمال را مطرح می‌کنند که تصمیم به افزایش نرخ بهره شاید در ماه‌های آتی، به‌ویژه سپتامبر یا اکتبر، سرانجام توسط فدرال رزرو اتخاذ شود.

نقش سیاست‌گذاری در دوره‌های انتخاباتی

تصمیم‌گیری درباره افزایش یا تثبیت نرخ بهره، به وضوح با معادلات سیاسی و انتخابات میان‌دوره‌ای نیز گره خورده‌ است. تجربه نشان داده که دو عامل— تورم افسارگسیخته و رکود اقتصادی— بیشترین نقش را در شکست حزب حاکم در انتخابات ایفا می‌کنند. از یک سو، افزایش نرخ بهره می‌تواند به تعدیل تورم بیانجامد و از گرانی مضاعف جلوگیری کند، ولو اینکه رشد اقتصادی را محدود نماید؛ از سوی دیگر، اغماض نسبت به خطر بازگشت تورم و پا برجای ماندن نگرانی‌ها، ممکن است پیامی مبنی بر بی‌تفاوتی سیاستمداران نسبت به دغدغه‌های اقتصادی مردم ارسال کند.

چشم‌انداز بازارها؛ اصلاح و بازگشت به ثبات

بررسی رفتار بازار سهام در سه دوره میان‌دوره‌ای پیشین (۲۰۱۴، ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲) نشان می‌دهد که شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ در هر سه مورد، بین ۱۰ تا ۲۰ درصد کاهش را تجربه کرده است. این اصلاح‌ها عمدتاً همزمان با افزایش شدید بازده اوراق ۱۰ ساله و تنش‌های سیاست پولی رخ داده‌اند. شواهد کنونی حاکی از آن است که بازار سهام نیز در آستانه تکرار همان روند اصلاحی قرار دارد—اتفاقی که بسیاری آن را مقدمه‌ای برای اتخاذ تصمیم‌های سختگیرانه‌تر توسط فدرال رزرو در ماه‌های آینده می‌دانند.

بسیاری از تحلیل‌گران پیش‌بینی می‌کنند که با تکمیل این دوره اصلاح، بازارها بتوانند به ثبات نسبی بازگردند. این افق حتی برای دارایی‌هایی چون بیت‌کوین نیز صادق است، به‌طوری‌که چرخه‌های پایین بازار رمز ارزها نیز غالباً همزمان با دوران تلاطم اوراق و نرخ‌های بهره بوده‌اند.

نتیجه‌گیری

تصمیم فدرال رزرو مبنی بر عدم افزایش نرخ بهره اگرچه در کوتاه‌مدت برای اقتصاد آرامش‌بخش به نظر می‌رسد، اما به نظر می‌رسد پیامدهای عمیق‌تری برای بازارهای مالی و سیاست‌های پولی آمریکا رقم زده باشد. واکنش تند بازار اوراق و استمرار ابهام در بازار کار و نرخ تورم، نشان می‌دهد روند مسیر بعدی نرخ بهره همچنان نامشخص و پویاتر از همیشه خواهد بود. آنچه مسلم است، آن است که اقتصاد آمریکا وارد مرحله‌ای حساس شده است و تصمیمات آینده فدرال رزرو بیش از هر زمان دیگری زیر ذره‌بین بازارها و رای‌دهندگان قرار دارد.

اطلاعات تکمیلی درباره این تحولات و داده‌های رسمی سیاست پولی از طریق سایت فدرال رزرو آمریکا قابل پیگیری است.