سیستم بانکی جهان هنوز بر ریلهای دهه ۱۹۸۰ حرکت میکند
در دنیایی که فناوری روزبهروز شیوه انتقال ارزش و انجام تراکنشها را متحول میکند، سیستم بانکی جهان همچنان با همان زیرساختهای دهه ۱۹۸۰ فعالیت دارد. این عقبماندگی ساختاری، هم فرصتهایی بزرگ برای نوآوری ایجاد کرده و هم ریسکهایی بنیادی در زمینه امنیت، شفافیت و سرعت انتقال پول به همراه داشته است. اسکات شی، مدیرعامل پیشین بانک سیگنیچر و موسس Next، در کنفرانس بلکچین وایومینگ ۲۰۲۶ با نگاهی عمیق به مشکلات سیستم بانکی فعلی، راهحلی انقلابی را معرفی کرد که میتواند آینده بانکداری و انتقال پول را برای همیشه تغییر دهد.
میراث بانکداری بدهیمحور و نقطه ضعف نظامی بیتوجه
او با اشاره به سابقهاش به عنوان یکی از مدیران کلیدی بانک سیگنیچر و ابداعکننده سیستم پرداخت Signet که تا پایان ۲۰۲۲ بیش از یک تریلیون دلار تراکنش را پوشش داده بود، اظهار داشت: "بانکها هنوز بر ریلهای بسیار قدیمی حرکت میکنند و حتی ساختار سنتی اعطای وام و بانکداری بدهیمحور، از قرون وسطی و ونیز ریشه دارد."
در ساختار بانکی سنتی، زمانی که مشتریان پول خود را به بانک میسپارند، بانکها تا ۹۰ درصد این وجوه را به صورت وام یا سرمایهگذاریهای بلندمدت در اختیار دیگران قرار میدهند. بنابراین، اگر همه مشتریان به یکباره خواستار برداشت وجوه خود شوند، بانک عملاً قادر به پرداخت آنها نیست؛ چراکه منابع بانک در قالب وامهای بلندمدت یا سرمایهگذاریهایی مانند وامدهی به شرکتهای بزرگی چون اسپیسایکس یا پروژههای ملکی، مسدود شده است. این همان چالشی است که ساتوشی ناکاموتو نیز انگیزه اصلی طراحی بیتکوین را برای مقابله با آن عنوان کرده بود.
> شی در بیان تجربیاتش از صنعت بانکداری، تأکید کرد که هنوز اکثریت بانکها—به ویژه بانکهای متوسط و کوچک—نه تنها به نوآوریهای بنیادی توجهی ندارند، بلکه حتی ریسکها و فرصتهای فناوریهای جدید مانند بلاکچین را جدی نمیگیرند.
بانک Next؛ تلاشی برای عبور از مانع بانکداری کسری
نوآوری اسکات شی و تیمش در Next پاسخی جدی به همین چالش است. بانک Next تنها بانکی است که همه سپردههای دلاری مشتریان خود را مستقیماً در اوراق بسیار کوتاهمدت خزانهداری آمریکا—بدون هیچگونه واسطهگری، بازخرید یا ریپو—سرمایهگذاری میکند. برخلاف الگوی معمول بانکداری کسری (Fractional Banking)، Next پول سپردهگذار را مستقیماً مقابل تعهدات دولت آمریکا قرار میدهد؛ یعنی تنها نهادی که واقعاً مجاز به چاپ دلار است. بدین ترتیب، دیگر هیچ ریسک برداشت جمعی یا کمبود نقدینگی مانند بانکهای سنتی وجود ندارد.
سیستم پرداخت و انتقال پول Next، نسبت به ساینِت نیز جهشی دستکم ۱۰ برابری ایجاد کرده است. پول میتواند به صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته، بدون در نظر گرفتن موقعیت جغرافیایی فرستنده و گیرنده، جابجا شود—فرقی ندارد که کاربر در مانیلا، پرت، دوبلین یا شهر جکسون وایومینگ باشد.
انتقال دلار واقعی، نه فقط توکن نماینده یا استیبلکوین
یکی از مهمترین نوآوریهای بانک Next، امکان انتقال مستقیم دلارهای واقعی برای افراد غیرحسابدار از طریق یک سازوکار اجازهمحور (Allowlist) است؛ بدین صورت که کاربر بعد از عبور از اعتبارسنجی و ارزیابی ریسک کیف پول دیجیتال خود، میتواند حتی اگر حساب رسمی در Next ندارد، دلارهای واقعی دریافت و ارسال کند. برخلاف انتقال استیبلکوین یا رسیدهای دیجیتال (که نماینده دلاری هستند و اغلب با چالشهای نقدپذیری یا ریسکهای سوم شخص مواجهاند)، کاربران اکنون میتوانند ارز اصلی، یعنی دلار آمریکا را مستقیماً جابجا کنند.
در الگویی مشابه با «سیدیهای قابل مذاکره» (Negotiable CDs) دهه ۱۹۸۰ و ۹۰، نوعی حساب جاری قابل انتقال ایجاد شده است که کیفیت زندگی و امنیت مالی بهخصوص برای کسانی خارج از آمریکا که ارز ملیشان مدام در حال سقوط است، به طور چشمگیری ارتقا مییابد.
دلاریزهکردن جهان و ابعاد ژئوپولتیک نوآوری
شی معتقد است این سیستم نه فقط برای کسب سود یا صرفاً بهبود تفننی زندگی کاربران، بلکه در ابعاد کلان، بر کاهش فشار تورم در کشورهایی که سیستم اقتصادی آسیبپذیری دارند و همچنین تقویت قدرت نرم ایالات متحده از طریق دلار تاثیرگذار خواهد بود. او اذعان دارد که اجازه دسترسی جهانی به دلار (به جای نمایندههای دلاری مانند استیبلکوین) هم عدالت اقتصادی را تقویت میکند و هم برای امنیت ملی آمریکا حائز اهمیت است؛ چرا که قدرت گرفتن ارزهای رقیبی مانند یوان چین یا روبل روسیه میتواند تهدیدآمیز باشد.
کاربردهای بزرگتر در تجارت و لجستیک
تیم Next چشمانداز گسترش سیستم خود را به بخش تجارت جهانی و لجستیک ترسیم کرده است—جایی که به گفته شی فرآیندهای تامین مالی تجارت هنوز به اندازه یک قرن پیش ناکارآمد و هزینهبر است. او اشاره میکند که حتی تا پایان ۲۰۲۲، در پروژه Signet نیز بخش بزرگی از تراکنشها مربوط به معاملات حمل و نقل و اسناد باربری جهانی بوده است. "در حالی که ۹۰ درصد تجارت جهانی (خارج از بلوک چین-روسیه) حداقل در یک سمت معامله دلاری است، اما همچنان بیش از ۸۰ درصد اسناد و فرآیندهای مربوطه روی کاغذ رد و بدل میشود."
تمرکز جدید Next بر ارائه راهکاری برای تسویه لحظهای و دیجیتالی اسناد و انتقال پول پس از بررسی کیفیت و تحویل کالا در بنادر است؛ ایدهای که میتواند بازی تامین مالی تجارت و لجستیک را متحول کند و نیاز به اعتماد یا تسویههای کاغذی و سنتی را به حداقل برساند.
سیستم بانکی جهان؛ نظام سنتی یا رنسانس دیجیتال
در حالی که بانکهای بزرگ مجبور شدهاند بهبود نسبت به داراییهای دیجیتال را تصدیق و تا حدودی پذیرش کنند—در عین تلاش برای کسب بیشتر سهم بازار—بانکهای کوچکتر و متوسط هنوز یا از قطار نوآوری عقب ماندهاند یا اکثراً خطرات را نادیده میگیرند. تجربه تلاشهای شی برای متقاعد کردن مدیران عضو ائتلاف بانکهای متوسط آمریکا نیز گواهی بر این واقعیت بود که مقاومت ساختاری شدیدی در برابر تغییرات اساسی وجود دارد.
نکته مهم آن است که نوآوریهایی نظیر Next نه تنها پاسخ به عقبماندگی تاریخی سیستم بانکی جهان است، بلکه قادر است انحصار دیرینه بانکداری بدهیمحور را بشکند و چالشهایی مانند کمبود نقدینگی، ناکارآمدی پرداختهای فرامرزی و تورم افسارگسیخته اقتصادهای آسیبپذیر را به شیوهای ریشهای حل کند؛ راهی که شاید سرآغازی برای عصر جدیدی از شفافیت، امنیت و فراگیری مالی جهانی باشد.
شرکتهایی مانند Next اکنون در خط مقدم این رنسانس دیجیتال قرار گرفتهاند و آن را به فضایی فراتر از مرزها و قوانین سنتی ملی بردهاند؛ آیندهای که زیرساختهای آن، دیگر بر ریلهای فرسوده دهه ۱۹۸۰ حرکت نخواهد کرد.
در همین راستا، بحث پیرامون پول دیجیتال بانک مرکزی و نقش آن در ایجاد تعادل میان نوآوری مالی و کنترل اقتصادی نشان میدهد که آینده سیستمهای پولی بیش از پیش به فناوری و سیاستگذاریهای نوین وابسته خواهد شد.
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.