رمزارز ایرانی وارد بازار شد.
رمزارز ایرانی
بانک مرکزی پس از رونمایی از نسخه آزمایشی ارزرمز ملی اعلام کرده است تا پایان شهریورماه سیاستهای جامعی برای ارزهای رمزنگار از سوی بانک مرکزی اعلام خواهد شد. این اعلام موضع رسمی پس از گذشت تقریباً هشت ماه از منتشر شدن مصوبه کمیته مبارزه با پولشویی در خصوص ممنوعیت خرید و فروش ارزهای رمزنگاریشده توسط صرافیها و بانکها صورت گرفت و درست چند روز بعد از اینکه تفاهمنامهای میان بانک مرکزی و معاونت علمی رئیسجمهوری و بورس در زمینه توسعه ارز دیجیتالی و فناوریهای مالی در معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری با حضور علیرضا دلیری معاون توسعه مدیریت و منابع معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری، ناصر حکیمی معاون فناوریهای نوین بانک مرکزی و امیر هامونی مدیرعامل فرابورس امضا شد.
تقریباً همزمان با این جلسه نیز موضوع استفاده از «رمزارزها در اقتصاد ملی» مورد بحث و بررسی در جلسه شورای عالی فضای مجازی با حضور رئیسجمهوری قرار گرفت و مقرر شد در مورد فرصتهای توسعه «رمزارز ملی» و همچنین امکان بهکارگیری رمزارزهای خارجی در جلسه آتی شورای عالی فضای مجازی بررسیهای بیشتری انجام شود.
سکوت معاونت فناوریهای نوین بانک مرکزی پس از انتشار مصوبه کمیته پولشویی مبنی بر ممنوعیت استفاده از بیتکوین و رمزارزها در شرایطی شکسته شد که تقریباً تمامی بخشهای اقتصادی کشور بر استفاده از آن تاکید کردند. حتی برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یک گام نیز جلوتر رفته و دلیل سکوت دولت در این زمینه را اطلاعات ناقص برخی دستگاههای اطلاعاتی در مورد ارزهای دیجیتالی عنوان کردهاند.
عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس معتقد است علت سکوت دولت در برخی زمینهها از جمله ارزهای دیجیتالی این است که دستگاههای اطلاعاتی در این زمینه اطلاعات لازم را ارائه نمیکنند. یوسفیان افزود: «اینکه تاکنون در زمینه ارزهای دیجیتالی کاری صورت نمیگیرد به دلیل کمبود اطلاعات است، ارزهای دیجیتالی میتوانند سودآور و به همان نسبت زیانآور باشند اما اطلاعات لازم را برای مدیریت آن در اختیار نداریم.»
ارزرمز ملی معمولاً از سوی بانک مرکزی کشورها رونمایی میشود و کاربرد تجاری ندارد و این ارزرمز قرار است فعلاً برای تسویهحسابهای بین بانکی مورد استفاده قرار گیرد
پس از آن ممنوعیتی که از سوی کمیته مبارزه با پولشویی برای استفاده از رمزارزها اعلام شد و همه آن را به دلیل مشخص شدن موضع ایران در استفاده نکردن از رمزارز برای پولشویی میدانستند، بانک مرکزی برای اولین بار به صورت رسمی نسخه آزمایشی ارزرمز ملی را ارائه داد تا اگر بخش خصوصی خواهان حرکت در این مسیر هستند بدانند که باید چگونه حرکت کنند. بانک مرکزی علاوه بر ارائه نسخه آزمایشی ارزرمز ملی اعلام کرده که چارچوب مقررات مربوط به آن را نیز ارائه خواهد داد، هرچند تاکنون در هیچکدام از کشورهای دنیا مقرراتی برای استفاده و بهرهبرداری از ارزرمز ملی ارائه نشده است.
اقدامات صورتگرفته در حوزه رمزارز فقط مختص بانک مرکزی نیست؛ وزیر ارتباطات اعلام کرد رئیسجمهوری دستور داده وزارت ارتباطات و بانک مرکزی جلسه مشترکی را درباره ارزهای دیجیتالی برگزار کنند و پیشنهادی را برای اتخاذ سیاست جدید ارائه کنند. در این صورت به نظر میرسد نگاه منفی به موضوع رمزارزها به تدریج در حال از بین رفتن است و مدیران کشور تصمیم گرفتهاند از این فناوری در بخشهای مختلف بهره برند.
اولین مشتاقان ارزرمز اختصاصی
اواسط سال گذشته درست زمانی که موضوع ارزهای رمزنگاریشده داغ شده بود و قیمت این ارزها هر روز بالاتر میرفت و تب خرید و فروش آن فراگیر شده بود اولین کسی که اعلام کرد میخواهد ارزرمز ارائه دهد شهرام جزایری بود. او که سالهای قبل از آن به دلیل محکومیتهای مالیاش در زندان به سر برده بود در آن زمان تصمیم گرفته بود برای تامین مالی هتلی که تصمیم داشت در کنار هتل ترامپ بسازد ارزرمز تولید و عرضه کند. هرچند انتشار این خبر پس از انتشار خبری از سوی مدیران تلگرام برای تولید ارزرمز مخصوص تلگرام نگاههای مدیران کشور را به این نوع ارز منفی کرد، اما مشخص شد این بازار میتواند برای تمامی بخشهای کشور جذاب باشد.
چند ماه پس از اینکه کمیته مبارزه با پولشویی استفاده از ارزرمزها را ممنوع کرد اولین اظهارنظرها در مورد استفاده از ارزرمزها به منظور دور زدن تحریمها بود. نمایندگان مجلس اعلام کرده بودند که برای دور زدن تحریمها از ارزهای دیجیتالی استفاده کنیم. همچنین سید حمید حسینی، سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فراوردههای نفت، گاز و پتروشیمی نیز ارزهای رمزنگاریشده را یکی از راههای بیاثر کردن تحریمهای آمریکا برای دریافت پول نفت عنوان کرد. به عقیده وی از آنجا که این ارزها به هیچوجه قابل پیگیری نیست و امکان مبادله آنها وجود دارد، بحث پرداخت پول نفت توسط خریداران نباید سخت و غیرممکن باشد. به نظر میرسد از همین روست که کمیته مبارزه با پولشویی تقریباً هشت ماه پیش استفاده از ارزهای رمزنگاریشده را ممنوع اعلام کرد تا خیال کشورهای اروپایی را از استفاده ایران برای پنهان کردن مسیر گردش پول راحت کند.
اما اظهارنظرهایی که طی چند ماه اخیر در مورد کاربردهای رمزارزها صورت میگیرد نشان میدهد در نگاه مسئولان استفاده از رمزارز فقط محدود به دور زدن تحریمها میشود. نشریه فوربس نیز در گزارشی اعلام کرده است کارشناسان روس در حال کمک به ایران هستند تا با استفاده از ارز دیجیتالی تحریمهای آمریکا را دور بزنند. همین روش در ونزوئلا که اوایل امسال ارز دیجیتالی ملی خود را عرضه کرد نیز اجرا شد. در گزارش فوربس آمده است چنین رویکردی نشاندهنده تلاش تهران برای مقابله با واشینگتن و در عین حال مبارزه با رشد بیتکوین در بازار ایران است. اما وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات این کاربرد رمزارزها را زیر سوال برد و گفت ادعای دور زدن تحریمها با ارز دیجیتالی اثباتشده نیست اما با قانونی شدن استفاده از ارزرمزها بانک مرکزی میتواند در حوزههای پیامرسان پولی و معاملات خرد از این فناوری بهره برد.
ارزرمز آزمایشی
زمانی که نسخه آزمایشی ارزرمز ملی از سوی شرکت خدمات انفورماتیک به عنوان بازوی اجرایی بانک مرکزی رونمایی شد سید ابوطالب نجفی، مدیرعامل این شرکت، در گفتوگو با پیوست اعلام کرد: «ارزرمز ملی معمولاً از سوی بانک مرکزی کشورها رونمایی میشود و کاربرد تجاری ندارد و این ارزرمز قرار است فعلاً برای تسویهحسابهای بین بانکی مورد استفاده قرار گیرد.» او وعده داد که طی چند ماه آینده علاوه بر اینکه بانک مرکزی نرخ برابری ارزرمز ملی با ریال را اعلام خواهد کرد نسخه نهایی این ارزرمز نیز منتشر میشود.
هدف از توسعه زیرساخت رمزارز ملی پایهریال، امکانسنجی و ارزیابی قابلیتهای این فناوری در تسهیل مبادلات اقتصادی، افزایش شفافیت و توسعه خدمات مالی و پرداخت در نظام بانکی کشور است. این زیرساخت قابلیت آن را دارد که رمزارز ملی را به پشتوانه پول ملی کشور صادر کند و در فاز اول در اختیار بانکهای تجاری کشور قرار دهد تا از آن به عنوان توکن و ابزار پرداخت برای تبادلات، تسویه بینبانکی و توسعه خدمات خود بهره گیرند.
اما موضوعی که پیش از این در دستور کار بانک مرکزی قرار داشت استفاده از ارزرمزهای منطقهای بود. از همین رو نیز بارها خبر استفاده از ارزرمز برای مبادلات تجاری میان ایران و ترکیه مطرح شد، چرا که به عقیده بسیاری از کارشناسان بانکی در بازار داخلی که سرعت انتقال پول از طریق ابزارهای الکترونیکی وجود دارد استفاده از ارزرمز معنا ندارد. همکاری با روسیه نیز برای گسترش ارزهای دیجیتالی و استفاده از آن در تراکنشهای بینبانکی مطرح شده بود.
همزمان با رونمایی نسخه آزمایشی ارزرمز ملی پژوهشکده پولی و بانکی نیز آزمایشگاه ارزرمز را رونمایی کرد. مدیر گروه بانکداری الکترونیکی پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی کشور در خصوص آزمایشگاهی که از سوی پژوهشکده پولی و بانکی راهاندازی شده است گفت: «هدف اصلی راهاندازی این آزمایشگاه مطالعه بیشتر در مورد ابعاد اقتصادی رمزارزهاست.» نیما امیرشکاری با اشاره به اینکه تولید ارزرمز کار پیچیدهای نیست گفت: «اما باید بتوانیم پارامترهای آن را متناسب با نیاز و استراتژیاش تنظیم کنیم، در اصل در این آزمایشگاه میتوان عملیات پردازش رمزارز را انجام داد و از آن به عنوان ابزارهایی برای پایش اقتصادی این حوزه و مدلسازی اقتصادی بهره برد.»
او با اشاره به اینکه «ما بیشتر دوست داشتیم سفارشدهندهای در این بازار وجود داشته باشد تا بتوانیم طبق نیاز او پیش برویم» گفت:
«متاسفانه در این بازار سفارشدهندهای وجود نداشت، از همین رو تصمیم گرفتیم خودمان یک کار پژوهشی در پژوهشکده روی آن انجام دهیم.»
امیر شکاری گفت:
«طبق مطالعات انجامشده میتوان از ارزرمزها بسته به هدفی که سفارشدهنده تعریف میکند برای دور زدن تحریمها استفاده کرد. تحریمها در ایران هر روز جدیتر میشود و شاید بهتر بود از این بستر در سال گذشته بهرهگیریهای لازم انجام میشد.»
او یکی دیگر از موارد استفاده از رمزارز را بستر مبادلات خرد در حوزه کسبوکارهای آنلاین برشمرد. در این صورت میتوان بخشی از نقدینگی فیزیکی کشور را از این بازار خارج و آن را با رمزارز جایگزین کرد. همچنین میتوان برای احراز هویت افراد، اعتبارسنجی اشخاص حقیقی و حقوقی و در رایگیریها از آن بهره برد.
او تاکید کرد که این اقدامات صورتگرفته موجب شده است نگاه دولت به مقوله ارزرمز تغییر کند و شورای عالی فضای مجازی نیز برنامهای برای تدوین قوانین برای آن در نظر بگیرد و ممنوعیت آن از دستور کار خارج شود. در همین زمان نیز مدیرعامل پستبانک خبر از تدوین سندی در زمینه ارز دیجیتالی داد و اعلام کرد که این بانک تمامی توان خود را در مسیر توسعه ارز دیجیتالی به کار خواهد برد.
کاربردها به بازار میآیند
تا زمانی که کاربردهای مختلف رمزارز مصداق بیرونی پیدا نکند و از آن نظامهای اقتصادی کشور استفاده نشود نمیتوان گفت رمزارز در کشور پذیرفته شده است. هرچند طی چند ماه گذشته بسیاری از بخشهای اقتصادی و اجرایی کشور اعلام کردهاند برنامه مشخصی برای استفاده از رمزارز و بلاکچین دارند اما تاکنون تنها سامانهای که از بستر بلاکچین بهره برده سامانه صکوک است.
سامانه صکوک یکی از بسترهایی است که وزارت صنعت، معدن و تجارت از بلاکچین برای توسعه برات الکترونیکی بهره برده است. اگر بخواهیم به صورت خلاصه بگوییم، سامانه صکوک ساز و کار برات الکترونیکی بر بستر بلاکچین برای خرید و فروش مبتنی بر اعتبار بین زنجیرههای بنگاهها برای تامین کالای مواد اولیه و فروش محصول است.
همچنین شاپور محمدی رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار نیز اعلام کرده است:
«زیرساختهای لازم برای ورود ارزهای دیجیتالی به بورس فراهم شده است و مانعی در اینباره وجود ندارد. هرچند اصل موضوع معاملات ارز دیجیتالی مربوط به بانک مرکزی و زیر نظر این بانک است اما سازمان بورس برای هرگونه همکاری آمادگی دارد. امکان پذیرش ابزارهای جدید مالی به بورس وجود دارد اما لازم است که سایر نهادهای مسئول نیز تصمیمهای لازم را اتخاذ کنند.»
در تفاهمنامههایی که میان سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات و سازمان ثبت اسناد و کتابخانه ملی به امضا رسید بر استفاده از فناوری بلاکچین نیز تاکید شده بود.
از سویی حمیدرضا مختاریان مدیرعامل دادهورزی سداد در اولین روز از استارتآپ ویک تهران گفت:
«به دنبال ایجاد بستر بلاکچین در پیامرسان بله برای تبادل ارز رمزنگاریشده داخلی هستیم. در این صورت به نظر میرسد به زودی بسترهای استفاده از رمزارز داخلی نیز فراهم شود.»
البته در شرایط فعلی تمامی این کاربردها در حد تئوری باقی ماندهاند و تا زمانی که استفاده عملی از آنها فراهم نشود نمیتوان گفت در زمره کشورهایی قرار گرفتهایم که استفاده از بلاکچین در آنها گسترش یافته است.
منبع: ماهنامه پیوست
دیدگاه خود را ثبت کنید
تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟در گفتگو ها شرکت کنید.