تئوری امواج الیوت در تحلیل تکنیکال

تاریخچه امواج الیوت

اصول امواج الیوت در اواخر دهه ۱۹۲۰ میلادی توسط «رالف نلسون اليوت» مطرح گردید. وی بر اساس مشاهدات و تحقیقات خود در نمودارهای قیمت این گونه استنباط نمود که بازارهای سهام، آشفته و بی نظم رفتار نمی کنند بلکه آنها در طی موج های تکراری و پشت سر هم حرکت می کنند. این موج ها بر اساس رفتار و هیجانات افراد؛ که خود ناشی از تأثیرات خارجی یا حالات روانی آنها می باشد، تشکیل می گردد. الیوت این گونه ادعا کرد که همواره جزر و مد حالات روانی توده مردم در قالب الگوهای تکراری و پشت سر هم نمایان می گردد و تغییرات قیمت از سه اصل الگو، نسبت و زمان ساختار می پذیرد. وی تحقیقات خود را تا حدی بر مبنای نظریه داو انجام داد که حرکت قیمت را بر اساس مفاهیم موجی بیان می کرد. بر این اساس نظریه وی بسیار متأثر از نظریه دار است و با آن اشتراکات بسیاری نیز دارد لیکن از نکات برجسته تحقيقات اليوت، کشف ساختار فراكتالی۳ حرکت بازار بود که او را قادر می ساخت تا نمودارهای بازار را عمیق تر مورد تجزیه و تحلیل قرار دهد، مشخصه های اختصاصی الگوهای موجی را شناسایی کند و بر اساس این الگوها، حرکات بازار را پیش بینی نماید.
فراکتال ها ساختارهای ریاضی هستند که در مقیاس کوچکتر، خودشان را به صورت نامحدودی تکرار می کنند. الگوهایی که الیوت نیز کشف کرد به همین صورت می باشد. یک موج پیشرو که در جهت روند اصلی بازار حرکت می کند همواره از ۵ موج کوچکتر ساخته شده است. در مقیاس کوچک تر هر یک از موج های پیشرو این ۵ موج خود از ۵ موج کوچکتر دیگر ساخته شده اند و به همین ترتیب موج های پیشرو موج آخر نیز از ۵ موج کوچکتر ساخته شده است و این امر تا بی نهایت ادامه دارد.
فراکتال ها، اندکی پس از این زمان توسط دانشمندان کشف گردیدند. در دهه ۱۹۸۰ میلادی فردی به نام Mandelbrot در کتابش با عنوان «هندسه فراکتالی طبیعت» وجود فراکتال ها را ثابت نمود. وی ساختار فراکتالی را در اشیاء و اشکال مختلف حیات تشخیص داد؛ پدیده های که اليوت در دهه ۱۹۳۰ میلادی متوجه آن شده بود.
هر چند الیوت در سال ۱۹۶۴؛ یعنی دو سال پیش از مرگش، تلاش ها و کارهای خود را درباره اصول موج در کتابی به نام «راز هستی» نوشت لیکن شاید اگر همیلتون بولتون در سال ۱۹۵۳ تصمیم به چاپ «نظریه تکمیلی موج الیوت»؛ که به مدت ۱۴ سال بر روی آن فعالیت کرده بود، برای تحلیل گران بانک نمی گرفت، نظريات اليوت از بین می رفت.
ا د اصول موج در دهه ۱۹۷۰ میلادی از طریق کارهای فروست و رابرت پر چتر مشهور گردید. آنها در سال ۱۹۷۸ میلادی با همکاری یکدیگر کتابی به نام «اصول موج الیوت: کلید منفعت از بازارهای سهام» را منتشر کردند و در همان زمان؛ که دنیا در اواسط بحران دهه ۷۰ میلادی قرار داشت، حرکت صعودی دهه ۱۹۸۰ را پیش بینی کردند. آنها نه تنها به درستی این حرکت صعودی بازار را پیش بینی کردند بلکه رابرت پر چتر همچنین سقوط ۱۹۸۷ را در همان زمان پیش بینی و با دقت بسیار زیادی به آن اشاره کرد. بر این اساس و همچنین چندین سال مطالعات مختلف دیگر، امواج الیوت به صحنه بازارهای سرمایه بازگشت.

اهمیت تئوری امواج الیوت

امروزه تحليل امواج یکی از مهمترین ابزارهای تحلیل تکنیکال محسوب می شود که به واسطه آن می توان از موقعیت بازار و رفتار آتی آن آگاهی یافت. شاید شما پس از آشنایی با تئوری امواج الیوت این گونه تصور کنید که دنبال کردن این کار و بررسی نمودارهای مختلف بسیار زمان بر است و لذا از آن صرف نظر کنید. اما واقعیت این گونه نیست چرا که اگر چشمان شما برای پیدا کردن این الگوها به اندازه کافی ورزیده شده باشد با صرف اندک زمانی خواهید توانست این الگوها را در نمودارهای مختلف شناسایی نمایید. فقط بایستی بیشتر تمرین کنید تا الگوهای بیشتری را شکار نمایید. البته نبایستی یک سهام تشکیل گردد. باور داشته باشید در هر روز و یا هر هفته چنین الگوهایی در تایم فریم های مختلف یک جفت ارز با این روش معاملاتی، به صبر و بردباری خاصی نیاز دارد لذا اگر در نموداری یک الگوی واضح تشکیل نشده باشد، بهتر است از عجله کردن برای ورود به معاملات خیالی پرهیز کنید. بایستی بدانید و عادت کنید که شناسایی امواج و الگوهای الیوتی فقط نشان دهنده فرصت معاملاتی موجود است و لذا احتیاجی نیست که حتما معامله نمایید.
تمام معاملاتی که در آنها موج شماری مشخصی وجود نداشته باشد در زمره معاملات تصادفی و شانسی جای می گیرند. اگر عملکرد شما به این جهت انحراف پیدا کرد، نتیجه می گیریم شما در حال گم کردن راه و روش خود هستید و هیچ ارزشی برای قوانین خود قائل نیستید. به نظر شما زمانی که خودتان به قوانین خودتان پایبند نیستید آیا انتظار دارید که بازار به قوانین خیالی شما احترام بگذارد؟
هر زمانی که معاملاتی بی پایه و اساس انجام بدهید مسئول هر گونه نتیجه ای خودتان هستید نه بازار. مطمئن باشید اگر شما بر اساس هیجانات بازار و به عبارتی تحت تأثیر بازار، اقدام به خرید و یا فروش نمایید، معاملاتتان به ضرر تبدیل خواهند شد. اگر تاکنون این چنین نشده شما بسیار خوش شانس هستید اما بدانید که اولین ضررتان بسیار بزرگ خواهد بود! خلاصه این گفتار فقط یک نکته دارد.

«اگر امواج الیوت را در نموداری شناسایی نکردید، هرگز معامله نکنید.

اگر شما قادر باشید که به سرعت امواج و الگوهای بالقوه الیوتی را تشخیص دهید، بررسی نمودارهای مختلف برای شما بسیار آسان خواهد بود. در این صورت با شناسایی یک حرکت اصلاحی یا پیشرو می توانید در قسمتهای مختلف آن معامله انجام دهید و این یکی از مهم ترین مزایای تئوری الیوت است. در این قسمت قصد داریم اجمالا شما را با این نوع تحلیل نیز آشنا نماییم اما مباحث تکمیل تر را بایستی از منابع دیگری دنبال نمایید. شاید مطالعه کتاب «مرجع کامل امواج الیوت در بازارهای سرمایه» نگارنده در این مسیر بتواند کمک شایانی به شما بنماید.

تئوری امواج الیوت

طبق یکی از معروف ترین قوانین فیزیک، به دنبال هر عملی یک عکس العمل ایجاد می شود که برابر با آن اما درجه اش مخالف می باشد. این قانون در بازارهای سرمایه نیز کاربرد دارد چرا که پس از حرکت رو به بالا یا رو به پایین قیمت یک حرکت خلاف جهت ایجاد می شود و این یک ضرب المثل قدیمی نیز هست که «آنچه بالا می رود بایستی پایین نیز بیاید و بالعکس » به طور کلی حرکات قیمت بر دو قسم می باشند یکی روند و دیگری حرکت اصلاحی یا جانبی . روندها جهت اصلی قیمت را نشان می دهند در حالی که حرکات اصلاحی بر خلاف جهت روندها می باشند. در اصطلاح اليوت به این دو حرکت «امواج پیشرو » و «امواج اصلاحی » گفته می شود.
یک موج پیشرو خود از ۵ حرکت قیمتی مشخص تشکیل یافته است که ۳ تای آن در جهت روند (۱، ۳ و ۵) و دو تای آن بر خلاف جهت روند ( ۲ و ۴) می باشد.

شناسایی موج های الیوت

همان گونه که در شکل بالا نیز مشخص است ۳ موج ۱ و ۳ و ۵ که در جهت روند قرار دارند، امواج پیشرو می باشند. هر یک از آنها به تنهایی از ۵ موج کوچکتر تشکیل شده است و در مقابل ۲ موج ۲ و ۴ که در خلاف جهت روند قرار دارند امواج اصلاحی بوده و هر یک از آنها از ۳ موج کوچک تر تشکیل شده است.

شناسایی موج های الیوت

معمولا امواج اصلاحی از ۳ موج کوچکتر تشکیل شده اند لیکن در برخی مواقع ۵ موجی یا حتی بیشتر نیز می شوند. در حالت ۳ موجی ۲ تای آن (A و C) در جهت اصلی و دیگری (B) در خلاف جهت حرکت اصلاحی قرار دارند. در تصویر بالا موج ۲ و ۴ اصلاحی هستند زیرا باعث تصحيح موجهای ۱ و ۳ می شوند. هر یک از موجهای اصلاحی از ساختار زیر تشکیل شده اند:

شناسایی موج های الیوت

تصویر بالا دقت کنید که امواج A و C در جهت روند کوتاه مدت قرار دارند و لذا پیشرو و ۵ موجی هستند که ساختار آنها همانند شکل الگوهای پیشرو می باشد.

مفاهیم اساسی در امواج الیوت

همان گونه که گفته شد ابتدایی ترین تعریف نظریه الیوت این است که بازار سرمایه بر اساس یک آهنگ با ریتم مکرر شامل پنج موج افزایشی حرکت می کند که در ادامه با سه موج کاهشی همراه می شود. شکل زیر یک چرخه کامل را نشان می دهد. چرخه کامل با شمارش تمام موجها به دست می آید که شامل هشت موج یعنی پنج موج افزایشی و سه موج کاهشی می باشد. در قسمت افزایشی چرخه ملاحظه می کنید که پنج موج شماره گذاری شده اند. در این میان موجهای ۱ و ۳ و ۵، موج های صعودی با پیشرو بوده و موجهای ۲ و ۴ که بر خلاف روند صعودی حرکت می کنند، امواج اصلاحی می باشند.
به طور کلی پس از هر موج پیشرو، یک موج اصلاحی تشکیل می شود و این اصل در تمامی موجهای پیشرو با درجات مختلف تکرار می شود برای مثال پس از اینکه ۵ موج پیش رونده کامل شد، سه موج تصحیح کننده شروع می شود که با B ،A و C نام گذاری و مشخص شده اند.

موج پیشرو و اصلاحی

در مثال زیر به سهولت می توانید تفاوت یک روند (موج پیشرو) و یک اصلاح (حرکت جانبی قیمت با امواج همپوشان) را مشاهده نمایید. این تصویر همچنین نشان می دهد که روندهای بزرگ تر از تعداد بی شماری از روندها و اصطلاحات کوچک تر تشکیل شده اند اما نتیجه همواره یکسان می باشد.

تفاوت موج پیشرو و اصلاحی

منبع: کتاب مرجع کامل تحلیل تکنیکال در بازارهای سرمایه نوشته دکتر علی محمدی